دستورالعملهای مقابله با سرمازدگی محصولات زراعی و باغی

فصل اول
دستورالعمل اجرایی مقابله با سرمازدگی محصولات زراعی و باغی



مقدمه
هنگامی که دمای هوا از صفر درجه پایین تر رود، گیاهان حساس آسیب می بینند و میزان تولید آنها شدیداً تحت تأثیر قرار می گیرد . بنابراین خساراتی که بر تولید کنندگان محصولات کشاورزی و در نتیجه به اقتصاد یک کشور وارد م ی شود، می تواند بسیار مخرب و جدی باشد . با وجود این اهمیت فراوان، اطلاعات و دانش اندکی در مورد چگونگی حفاظت گیاهان در برابر سرما و یخ زدگی وجوددارد و در کشور ما اقدامات عملی در زمینه معرفی و بهر ه گیری از روش های حفاظتی نوین نیز در مراحل ابتدایی قرار دارد . بنابراین لازم است که منابع اطلاعاتی سهل الوصول و ساده ای وجود داشته باشد که بتواند زا رعان را در جهت مقابله با این مشکل یاری دهد . در این طرح پژوهشی ابعاد اقتصادی، آماری، تاریخی، فیزیکی و زیستی خسارت های ناشی از سرما و یخ زدگی و نیز روش های حفاظت در برابر این پدیده ها، مورد مطالعه و بررسی قرار خواهد گرفت.

نتایج نهایی این طرح دامنه وسیعی از اطلاعات را از نکات پایه و مبنایی تا نکات پیچیده و تخصصی شامل می شود که اصولاً با هدف تعیین راهکارهایی برای مقابله با سرما و یخ زدگی در مناطق مختلف کشور و کمک به زارعان و باغداران در جهت حفاظت هر چه بهتر در برابر سرما و یخ زدگی تهیه شده است.
هدف کلی، ارائه دستورالعمل های اجرایی و یک راهنمای کلی برای افرادی است که وظیفه تبیین و تعیین راهکارهای مبارزه با سرمازدگی در نقاط مختلف کشور را بر عهده دارند و یا به صورت عملی با این پدیده سر و کار دارند . از آنجا که ابعاد علمی وتخصصی حفاظت در برابر یخبندان بسیار پیچیده است، برنامه های رایانه ای به کاربرانی که علاقمند به مباحث مدیریتی و عملی هستند و به نکات بسیار تخصصی علمی نیاز ندارند ارائه خواهد شد . همچنین با مروری بر آخرین مطالعات و تحقیقات انجام گرفته در دنیا، مطالبی در رابطه با ابعاد مختلف تنش های سرما و یخزدگی از جمله احتمالات، خطر و مسائل اقتصادی حفاظت در برابر یخبندان ارائه می شود. هدف آن است که با ارائه نتایج نهایی این بررسی ها در آینده، بتوان اغلب اطلاعاتی را که زارعان محلی یا مشاوران زراعی در نقاط مختلف کشور برای تصمیم گیری در مورد حفاظت در برابر یخبندان نیاز دار ند، برای آنان فراهم آورد تا از این طریق به آنها کمک گردد تا خسارات عظیم ناشی از سرما و یخ زدگی در کشور را به حداقل برسانند . مسلما" دستیابی به چنین هدفی مستلزم آشنایی با اقدامات روز انجام گرفته در سطح دنیا و تطبیق آن با شرایط اقلیمی کشور و تلاش برای اجرای ب رنامه های مدیریتی کارآمد و معرفی و بهره برداری از روش های حفاظتی نوین و قابل اجرا در کشور است ، تا در نهایت با انجام مطالعات کارشناسی و تخصصی، روش هایی که کمترین هزینه و بیشترین کارآیی را با توجه به میزان دسترسی محلی به امکانات و تجهیزات و مواد اولیه داشته باشند، شناسایی شده و به عنوان روش بهینه برای هر منطقه معرفی شوند .
در ادامه به ارائه نتایج مطالعات مقدماتی سنتز ملی طرح کاهش ضایعات ناشی از سرمازدگی، درباره آشنایی با مهم ترین برنامه های مدیریتی و اقدامات عملی انجام گرفته در دنیا و لازم الاجرا در کشور می پردازیم.
 
 
الف) دستورالعملهای اجرایی

1 . ثبت اطلاعات
ثبت داده ها و اطلاعات، زیربنای تمامی تصمیم گیری ها و مهم ترین مرحله در تدوین برنامه های مدیریتی جهت مقابله با سرما و یخبندان است . مسلما" توصیه روش های حفاظتی خاص برای یک منطقه و تطبیق برنام ههای کلی و عمومی به شرایط خاص یک محل، مستلزم آگاهی از اطلاعات اختصاصی ثبت شده در آن منطقه است
. بنابراین باید اطلاعات مربوط به هر شب را که طی فصل سرما اتفاق می افتد ، به دقت ثبت کرد و در صورت استفاده از وسایل حفاظتی آنها را ذکر نمود . مهمترین مواردی که لازم است تعیین و ثبت شوند عبارتند از:

 



دمای بحرانی : دمایی است که از آن به عنوان معیار مقاومت جوانه استفاده می کنند. کشاورز یا باغدار باید از وقوع این دم ا، جلوگیری کند، زیرا در این دما خسارت جوان هها اتفاق می افتد.
تنظیمات دستگاه اعلام کننده یخبندان: تنظیمات را روی آژیر خطر یخ زدگی ثبت کنید.
دمای حفاظت : دمایی که پیش از راه اندازی سیستم گرمایی در باغ حادث می شود به دمای حفاظت معروف است.
دمای نقطه شبنم : قرائت آخرین دمای نقطه شبنم که پیش از شروع حفاظت روی می دهد، باید حتما ثبت شود.
زمان شروع و خ تم حفاظت : تا حد امکان باید زمان اولین اقدام برای حفاظت و زمانی که کلیه عملیات حفاظتی متوقف می شود را یادداشت نمود.
نوع حفاظت : هر روشی را که برای حفاظت محصول در شب استفاده می شود، حتی روشی را که برای قسمتی از شب استفاده م یشود، باید از قبل امتحان و چک کرد.
مساحت زمین : کل میزان سط حی که در طول شب تحت پوشش روش حفاظتی قرار می گیرد ، باید از قبل مشخص باشد.
دمای حداقل : حداقل دمای مشاهده شده در طول شب را باید یادداشت کرد . اگر یک دماسنج در دسترس باشد حداقل دما را م یتوان به دست آورد.
درصد از بین رفتن جوانه ها: باید برآورد درصد از بین رفت ن جوانه طی یک روز را ثبت کرد . در صورت امکان، باید میزان از دست رفتن جوانه ها روی درختان ر ا نزدیک یک دماسنج دمای حداقل در سایه و نزدیک محلی که پایی نترین دما مشاهد م یشود، به کمک چشم برآورد نمود.
ملاحظات: ملاحظات و مشاهدات فرد طی شب و صبح بعد از یخ بندان بسیار مفید خواهد بود . نکته دیگری که باید به آن توجه نمود این است که هرچه احساس م ی شود که دارای اهمیت است ، باید یادداشت کرد ولی در عمل باید موارد زیر را مورد توجه قرار داد.
شرایط آب و هوایی منطقه.
مشکلاتی که ممکن است برای دستگاه ها و ماشین ها پیش آید (مثل بد کار کردن ماشین باد).
هر شرایط خاص قابل تصوری که ممکن است در شب ی خ بندان رخ دهد و بر تصمیم گیری تأثیر گذارد.

2. تصمیمگیری به وسیله باغداران
فرآیند اتخاذ تصمیم به وسیله باغداران در شش مرحله توضیح داده میشود:

١
1-2 ) تهیه و تدارک ابزار و وسایل
باغدار باید تعیین کند که ابزار حفاظتی چه باشد . برای اینکه بتوان از ماشین های باد استفاده نمود ، تانک های سوخت موتور آنها باید پر باشند و موتور از قبل آماده و تست شده باشد . برای بخاری ها، تانک های سوخت باید پر و چک گردند . در مورد آبپاش ها، خطوط لوله ها و نازل ها باید تمیز شوند . این آمادگی و تدارک ، پیش از فصل یخ بندان و در فواصل مشخص طی فصل سرما صورت می گیرد. در روز هایی که یخ بندان پیش بینی می شود، باغداران باید اغلب وسایلشان را جهت اطمینان از اینکه درست کار می کند، مورد بررسی قرار دهند.
2-2 ) تعیین دمای بحرانی
دمای بحرانی نقطه ای است که خسارت به جوانه ها اتفاق خواهد افتاد . این دما به نوع درخت، واریته میوه و نیز به مرحله رشد و نمو و شرایط آب و هوایی منطقه بستگی دارد . اکثر باغداران معمولا " از دمایی استفاده می کنند که طی آن % 10 جوانه ها از بین می روند، این دمای بحرانی مورد انتظار است و سردتر از آن به حد بحرانی می رسد. همه باغداران باید جداول دمای بحرانی را در اختیار داشته باشند(دماهایی که منجر به % 10 و % 90 مرگ جوانه طی 30 دقیقه در مراحل مختلف رشد و نمو برای محصولات مختلف می شوند). مثلا" در مورد سیب، تفاوت میان مرگ سبک ده درصدی و احتما لا 2 یا کمتر می باشد . درمورد سایر محصو لات ºC مرگ شدید % 90 قبل و بعد از غنچه دهی، حدود حساسیت مشابهی به تغییرات اندک دما وجود دارد.

در برخی از مناطق دنیا در فواصل زمانی مشخص طی یخ بندان، آزمون های مقاومت جوانه ها انجا م شده و دماهای بحرانی تعیین می گردد و از طریق رادیو به باغداران اعلام می شود . برخی تولیدکنندگان همچنین، به آزمون های مقاومت جوانه که توسط یک شرکت محلی تولید میوه انجام م ی شود، دسترسی دارند ولی هیچ کدام از تولیدکنندگان جوانه های خود را تست نمی کنند. بعضی تولیدکنندگان همچنین دماهای بحرانی را بسته به شرایط آب و هوای موجود تنظیم می کنند. اگر باغی طی چند روز مواجه با هوای سرد باشد ، جوانه ها مقاوم تر خواهند شد . از آنجا که دماهای بحرانی موجود در جداول،١١متوسط و میانگین هستند ، باید توسط افراد تولیدکننده برای شرا یط مختلف در باغشان ، طی یک فصل بخصوص، تعدیل و تنظیم شوند . در نتیجه، یک عدم اطمینان در مورد اینکه جوانه ها چه دماهایی را می توانند تحمل کنند وجود دارد . آزمون های مقاومت در جوانه طی فصل ، عدم اطمینان نسبت به این مورد را تاحدی کاهش می دهد ولی به یک باغ خاص اختصاص ندارد
. بعضی از باغداران ، آگاهانه و عمدا دمای بحرانی را در بعضی مواقع در طول روز تعیین می کنند و بقیه ، از راه های غیرمرسوم و حسی استفاده می کنند. همه تولیدکنندگان از یک دمای بحرانی خاص برای باغ خود هنگامی که غروب می شود ، در نظر می گیرند.

3-2 ) دستورالعمل برای پیش بینی
همه تولیدکنندگان معمولا " هرشب گزارش اعلام دمای حداقل در منطقه خود را از طریق رادیو و تلویزیون گوش می دهند و در نتیجه از شرایط کلی مورد انتظار چند روز آینده را مطلع می شوند . توجه خاص به هر تغییر که طی شب انتظار می رود مانند حرکت ابره ا یا تغییر جهت باد یا حذف شدن ضروری است . دمای نقطه شبنم نیز معمولا " به وسیله ایستگاه مستقر در فرودگاه نزدیک منطقه در ساعات 4 و 7 بعدازظهر گزارش م یشود.

باغدران به طور تجربی می دانند که کدام یک از ایستگاه های پیش بینی به باغشان شرایط مشابه تری دارد (براساس شرایط دما ) و معمولا می توانند بیان کنند که دمای باغ چقدر گرمتر یا سردتر می باشد(نسبت به شرایط ایستگاه ). سپس براساس پیش بینی انجام شده در منطقه پیش بینی خود را تنظیم می کنند.

Frost Alarm

4-2 ) استفاده از دستگاه اعلام یخ بندان

تولیدکنندگان م عمولا"، از زنگ های اعلام کننده خطر یخ بندان استفاده می کنند. این ابزار آژیر اعلام کننده خطر یخبندان حسگرهایی هستند که در باغ یا در یک منطقه ای قرار داده می شوند که دمای مشابه با دمای باغ دارد. یک زنگ اعلام کننده ، معمولاً در زیر تخت باغدار قرار می گیرد و زمانی که ١٢دمای بیرون به سطح تنظیم شده می رسد (معمولا چند درجه بالای دمای بحرانی ) به کار می افتد و باغدار را مطلع می سازد. غالب تولید کنندگان یک قانون خاص تجربی برای تنظیم و شروع راه اندازی آلارم دارند. البته این قانون با پیشرفت فصلی تفاوت م یکند.

5-2 ) کشیک شبانه

وقتی آلارم یخ بندان فعال می شود، تولید کننده بیدار می شود، یک دوره کشیک آغاز می شود .
تولیدکننده در باغ می چرخد، کشیک می دهد و دوره های درجه حرارت های بحرانی را مشخص می کند. بعضی تولیدکنندگان از وسایل الکترونیکی برای نمایش مداوم دما استفاده می کنند . آنها همچنین از رادیو به اخبار وضعیت آب و هوا که نقاط شبنم را اطلاع می دهد و هر نوع تغییر در شرایط آب و هوا ر ا اعلام می کند، گوش می دهند . یک باغدار حتی اگر ببیند همسایه اش بیدار نیست ، معمولا او را از خطر آگاه م یکند.

6-2 ) تصمیمگیری برای اعمال حفاظت
در صورتی که همه ابزار و وسایل ب ه درستی کار کنند ، شروع به کار یک سیستم حفاظتی باید واقعا آنی باشد. بعضی مواقع تولیدکنندگان ماشین ها را روشن می کنند و آنها را با ادامه کاهش دماها تنظیم١٣می کنند. حدود 5 دقیقه طول می کشد تا ماشین ها به حد کافی هوای مخلو ط ایجاد کنند تا مؤثر باشد . شروع کار و روشن کردن آبپاش ها آسان تر است . باغدار فقط باید یک دریچه را برگرداند و در بیشتر مواقع ، یک پمپ را روشن نماید . تعدادی از ماشین های باد الکتریکی و بعضی آبپا ش ها مجهز به کلید های روشن کننده خودکارند یا سوپاپ خودکار دارند که دستگاه ها را در یک دمای تنظیمی روشن می کنند.

تولیدکنندگان ، حفاظت اولیه را در زمانی که دمای محیط چند درجه بالاتر از دمای بحرانی است، آغاز می کنند. این تصمیم ب ه میزان کاهش دمای مشاهده شده ، دمای نقطه شبنم و پیش بینی دمای حداقل بستگی دارد . اگر نقطه شبنم پایین باشد ، شب صاف و آرام است و اگر پیش بینی دما پایین باشد ، تولیدکنندگان برای یک کاهش و افت سریع درجه حرارت آماده می شوند و حفاظت را زودتر از موقعی که نقطه شبنم بالا باشد یا پوشش ابر پیش بینی شود ، آغاز می کنند . به دلیل آنکه زمان کوتاه است ابزارهای حفاظت از پیش آماده م یشوند و در زمان شروع، تنظیمات جزیی کفایت می کند.

تولیدکنندگان به نمایش و ثبت دما در زمانی که وسایل حفاظتی راه اندازی می شود ادامه می دهند و اگر شرایط بهبود یابد ، کار حفاظت راحت و آسان خواهد شد . در مورد برخی باغداران ، حفاظت یک فرآیند متو الی است که یک سری مراحل دارد . آنها شاید برای حفاظت از مناطق مختلف در زمان های متفاوت تصمیم بگیرند . در صورت داشتن بخاری، تصمیم می گیرند که هنگامی که دما خیلی پایین می افتد، آن را همراه با ماشین های باد استفاده کنند.

خشک بودن هوا عموما " مقارن با زمان قبل ا ز آغاز ماه نو یا بلافاصله قبل از کامل شدن قرص ماه و یا در زمان کامل بودن آن می باشد. احتمالا شدت جزر و مد نیز با مقدار آبی که در زمان ماه نو یا کامل بودن قرص ماه تبخیر می شود و به هوا م ی رود و نیز با شدت بارندگ ی های بعد از آن، به نوعی ارتباط دارد . زمان خش ک بودن هوا همان زمان وقوع یخ بندان است . هنگامی که رطوبت افزایش یابد، موجب افزایش دمای نقطه شبنم می گردد که این عامل به تنهایی م ی تواند مانع از وقوع دماهای بحرانی گردد، این شرایط تا هنگامی برقرار است که هوای خشک مجددا " از طریق مکانیزمی، جایگزین هوای مرطوب گر دد. البته وقوع دماهای حداقل بحرانی را نم ی توان تنها نتیجه سر د بودن هوا دانست، بلکه ١۴میزان خشک بودن هوا و به مقدار کمتری، میزان مرطو ب بودن خاک نیز بر وقوع این دماها اثر دارند .
بنابراین تا زمان ارائه پی ش بینی های مربوط به اول ماه، باید منتظر ماند . شاید اگر ب رنامه ریزی برای کاشت گیاهان، بر مبنای علائم بر ج های سال و آثار طالع بینی انجام نگیرد و ارتباط احتمالی بین مقادیر مختلف دماهای پایین شبانه و میزان بارندگی در یک دوره زمانی معین، مشخص می شود، آنگاه دریابیم که اطلاعات مربوط به ماه را می توان به عنوان معیار قا بل توجهی جهت برنامه ریزی در بخش های خاصی از کشور مد نظر قرار داد.

 

 

3- به کارگیری روش حفاظتی

روش های حفاظتی به دو نوع فعال و غیر فعال تقسیم می شوند.
حفاظت غیرفعال شامل روش هایی است که در زمان قبل از فرا رسیدن شب های یخبندان انجاممی شود تا نیاز به اجرای روش های فعال برطرف شود.

برای مثال عملیات مدیریتی غیرفعال شامل موارد زیر است:
1. انتخاب مکان
2. مدیریت زهکشی هوا
3. انتخاب گیاه
4. درخت کاری در پوشش گیاهی
5. مدیریت تغذیة گیاه
6. هرس به موقع
7. سرمادهی به منظور تأخیر در شکوف هدهی
8. استفاده از مواد شیمیایی جهت تأخیر در شکوفه دهی
9. پوشاندن گیاه
10 . خودداری از عملیات خا کورزی
11 . بیاری صحیح
12 . حذف گیاهان پوششی
13 . پوشاندن خاک
14 . رنگ زدن تنة درخت
15 . پوشاندن تنة درخت
16 . کنترل باکتری ها
17 . تیمار بذرها با مواد شیمیایی

مدیریت مناسب در هر یک از رو شهای حفاظتی غیرفعال در ادامه مورد بحث قرار میگیرد.
روش های حفاظتی فعال شامل اقداماتی است که در شب های وقوع یخبندان به منظور تعدیل و کاهش اثرات دماهای زیر صفردرجه انجام میگیرد. این روشها عبارتند از:

1. بخاری ها
2. ماشین های باد
3. بالگردها
4. آب پاش ها
5. آبیاری سطحی
6. عایق سازی با کف
7. مه سازها
8. روش های ترکیبی فعال
هزینة هر یک از این روش ها متغیر است و به امکانات و قیمت های محلی بستگی دارد . اما سود حاصل از استفاده از این سیستم ها به سایر موارد استفاده از آنها هم بستگی دارد (مثلاً آب پاش ها را می توان برای آبیاری هم استفاده کرد ). هزینه ها و سود اقتصادی حاصل از سیستم های مختلف در بخ شهای بعدی مورد بحث قرار گرفته است . همچنین تئوری عملکرد , مدیریت مناسب و مزایا و معایب هر یک از روش های حفاظتی فعال, مورد بحث و بررسی قرار م یگیرد.
روش های غیرفعال معمولا در دوره های درازمدت اجرا می شوند و کمتر از روش های فعال هزینه دارند و اغلب همین حسن آن ها بس که با استفاده از آنها دیگر نیازی به حفاظت فعال وجود نخواهدداشت. در ادامه مهم ترین روش های حفاظتی غیرفعال که در سطح دنیا جهت مقابله با خسارت های یخبندان مورد استفاده قرار می گیرند و قابلیت تطبیق با شرایط کشور جمهوری اسلامی ایران و به کارگیری در مناطق مختلف کشور را دارند مورد بررسی قرار میگیرند
 
1-3 ) روشهای حفاظتی غیرفعال

1-1-3 ) انتخاب و مدیریت مکان کشاورزان معمولا " با برخی نقاط مزرعه یا باغ که بیشتر مستعد خسارت دیدن از یخ بندان هستند ،آشنایی دارند . اولین مرحله در انتخاب یک مکان برای کاشت یک گیاه جدید گفتگو با مردم محلی درباره محصولات و ارقام مناسب برای منطقه می باشد . کشاورزان محلی و بازدید کنندگان اغلب به طور حسی می دانند که کدام مناطق ممکن است دارای مشکلات زیادی از این نظر باشند . مشخصا " نقاط گود در توپوگرافی یک محل دمای سردتری دارند و بنابراین د ر آنها بیشتر آسیب دیده می شود .با این حال ممکن است گاهی در بخشی از منطقه مورد کشت و نه در سایر بخش ها ، بدون آنکه تفاوت های توپوگرافیکی در ظاهر دیده شود ، خسارت رخ دهد . در برخی موارد این می تواند به دلیل تفاوت های نوع خاک باشد که ممکن است هدایت و ذخیره گرما در خاک را تحت تاثیر قرار دهد .خاک های شنی خشک گرما را بهتر از خاک های رسی سنگین انتقال می دهند و هر دو بهتر از خاک های پیت (آلی) گرما را ذخیره و منتقل می کنند. هنگامی که محتوای آب خاک تقریبا " به حد ظرفیت مزرعه رسید (یک یا دو روز پس از مرطوب شدن کامل خاک )، خاک در وضعیتی است که برای انتقال گرما و ذخیره بسیار مناسب م ی باشد، با این حال خا کهای آلی صرف نظر از محتوای آب در انتقال و ذخیره گرما ضعیف عمل می کنند . وقتی قرار است مکانی به ویژه در یک ناحیه مستعد یخ بندان، انتخاب شود باید از کاشت محصول در خا کهای آلی اجتناب کرد. هوای خنک متراکم تر از هوای گرم است، بنابراین به طرف پایین تپه سرازیر می شود و در نقاط پست و پایین مانند آب سیلاب جمع می شود . بنابراین فرد باید از کاشتن گیاه در چاله های سرد پایین دست اجتناب کند، مگر آنکه روش های حفاظت فعال مناسب
(از نظر هزینه ) در استراتژی مدیریت طولانی مدت وی منظور شود . این مسئله در هر دو مقیاس منطقه ای و مزرعه ای حائز اهمیت است . برای مثال، در یک مقیاس ناحیه ای، پایین دره مجاور رودخانه ها معمولا " سردتر از بالای شیب ها می باشد .
همچنین می توان از روی نقشه های توپوگرافیکی، جمع آوری داد ههای مقادیر دما و مکا نیابی از طریق مشاهده جاهایی که در آنجا اولین م ه های زمینی در سطح پایین تشکیل م یشوند، نسبت به تعیین این نقاط اقدام کرد . چاله های پایین دست همواره شب های سردتری دارند، به ویژه در مواقعی که آسمان صاف و وزش ضعیف باد در سراسر سال، و جود دارد . اندازه گیری های دما برای شناسایی چاله های سرد می تواند در هر زمان از سال انجام شود. تاثیر شیب و توپوگرافی در سرمازدگی کاشت گیاهان برگ ریز درشیب هایی که با نور خورشید مواجه نیستند، موجب تأخیر در شکوفایی گل ها در بهار می شود و اغلب باعث حفا ظت گیاه می شود . درختان نواحی نیمه حاره ای را می توان به خوبی در شیب های رو به خورشید جایی که خاک و گیاه انرژی مستقیم نور خورشید را بیشتر دریافت و ذخیره می کند، کشت نمود .

2-1-3 ) زهکشی هوای سرد
گاهی اوقات برای کنترل جریان هوا در اطراف مناطق کشاورزی از درختا ن، بوته ها، پشته های خاک، ساقههای علوفه (کاه) و حصارها استفاده می شود. استقرار درست آنها و قرار دادن آنها در مکان های مناسب می تواند بر پتان
/ 4 نظر / 485 بازدید
گیاه پزشک آینده

سلام.من به تازگی یه وبلاگ زدم و در حال گسترش اون هستم.هر سه وبلاگ شما رو لینک کردم.خوشحال میشم وب منو لینک کنید.

عباس جعفرزاده

سلام ، خسته نباشید. جدا" لذت بردم. باغدار یا کشاورز نیسنم، کشاورز زاده وروستا زاده ام وعلاقه فراوانی به مطالعه درباره موضوعاتی که باعث افزایش بهره وری و هدر رفت سرمایه و دسترنج کشاورزان و بطور کلی تولید کنندگان مواد غذایی دارم. وبه شما محققان و ابداع کنندگان روشهای نو درود میفرستم و آرزوی سلامنی و موفقیت روز افزون را دارم. جامعه ما احتیاج مبرمی به آموزش، تحقیق و مطالعه ، ابداع دارد. موفق باشید.

ماه تی تی

مطلبتون بسیار مفید بود واقعا ممنون موفق باشید

پس چرا هر چي رو تيتر مطلاب يا روي ادامه مطلب ميزنم همين صفحه اصلي تون مياد و از خود مطلب خبري نيست؟