ابزارهای گیاهپزشک

.

دستور العمل تولید نشاء توت فرنگی

 

این مطلب توسط وب سایت انسکتاریوم phyto.persianblog.ir در دسترس عموم قرار گرفته است و هرگونه کپی برداری بدون ذکر منبع مجاز نمی باشد.

 

مقدمه :
توت فرنگی یکی از میوه های دانه ریز و بومی مناطق معتدله است که طرفداران زیادی دارد و بهمین جهت روز به روز بر اهمیت و سطح زیرکشت آن در جهان افزوده می شود. علیرغم وجود شرایط اقلیمی مناسب در ایران وگذشت یک قرن از ورود توت فرنگی به کشورمان ،‌کشت این محصول در مقایسه با سایر کشورهای جهان توسعه نیافته است.
توت فرنگی به دلیل وجود مقدار قابل توجهی ویتامین ث ، عناصر معدنی و سایر موارد موردنیاز بدن اهمیت ویژه ای دارد. این محصول علاوه بر آنکه به صورت تازه به مصرف می رسد، در تهیه مربا،‌ ژله ، بستنی و شیرینی نیز کاربرد دارد و به همین دلیل توجه بیشتری را جهت توسعه می طلبد.

 

 

تاریخچه کشت توت فرنگی :
اولین گونه های توت فرنگی در حدود 2000 سال پیش اهلی شده اند و ارقام تجاری امروزی ananassa× Fragaria در 250 سال پیش به وجود آمده اند . توت فرنگی در باغهایی در ایتالیا و یونان پرورش داده می شد. اولین نوشته درباره کشت توت فرنگی در اروپا به کشور فرانسه در قرن سیزدهم میلادی بر می گردد که بر اساس آن چارلز پنجم پادشاه فرانسه ، توت فرنگی را در باغ سلطنتی خود پرورش می داد. در قرون وسطی مصرف توت فرنگی در بین عوام رایج شد. گونه F.vesca برای چندین قرن در اروپا کشت می شد ، تا اینکه در قرن شانزدهم گونه F.virginiana از آمریکای شمالی به تدریج جایگزین آن شد.
از سویی دیگر ، گونه F.chiloensis که منشاء‌ آن امریکایی جنوبی بود و سابقه کشت هزارساله در شیلی داشت در قرن هفدهم وارد اروپا شد. آنتونی نیکولاس دوچسنی
گیاه شناس معروف فرانسوی اولین کسی بود که هیبرید طبیعی بین دو گونه اخیر را در سال 1376 کشف کرد. و چون عطر میوه اش شبیه آناناس است آن
ananassa×F نامید. این هیبرید منشاء ارقام تجاری امروزی است و از اوایل قرن 19 میلادی کارهای اصلاحی در اروپا و آمریکا بر روی آن انجام شده است 

 

گیاهشناسی توت فرنگی :
توت فرنگی گیاه علفی دائمی است که جزء گیاهان نهاندانه دو لپه ، جدا گلبرگ ، از خانواده Rosaceae و از جنس Fragaria است . گونه ای که امروزه کشت می شود ananassa×F است که از تلاقی گونه های F.virginiana و F.chiloensis به دست آمده است

 

 

مهمترین ارقام توت فرنگی :

در ایران کشت چندین رقم ( توده محلی ) از گذشته در استانهای مختلف کشور متداول بوده که در زیر به برخی از آنها اشاره شده و سپس مشخصات مهمترین ارقام تجاری جهان برآورده می شود .
ابریشمی ( شمیرانی ):
زودرس ، میوه درشت ، عملکرد بالا، بازارپسند و معطر است ( کشت این رقم در دهه 1340 در اطراف تهران معمول بوده است )
اتابکی :
میوه ها کشیده و دوکی شکل ومتوسط به رنگ قرمز و معطر ، جداسازی کاسبرگها از میوه مشکل است ، آبدار ، میزان قند بالا، دارای سازگاری مطلوب در شرایط اقلیمی مختلف و از ارقام یک بار بارده است .
محی کردستان :
رقم بومی کردستان بوده و روز کوتاه است.
Albion:
روز خنثی ، مقاوم به پژمردگی و رتسیلیومی و پوسیدگی طوقه فیتوفترا،‌مناسب برای تازه خوری و فرآوری
Aliso :
زودرس ، مقاوم به حمل و نقل ، مناسب برای تازه خوری و فرآوری .

Aromas:
روز خنثی ، میوه درشت و مخروطی ، سفت و بسیار براق ، عملکرد بالا ، مقاوم به فیتوفترا ، سفیدک پودری و پوسیدگی طوقه ناشی از آنتراکنوز.
Camarosa :
روز کوتاه ، از ارقام بسیار مهم در جهان، زوردس ، میوه بسیار درشت و سفت ، پرمحصول و قدرت رشد بالا.
Chandler :
روز کوتاه ، از ارقام مهم جهان ، میوه درشت و سفت ، گاهی با شانه های سفید ، عملکرد بالا ، متحمل به ویروس ، مناسب برای تازه خوری و فرآوری
Diamante :
روز خنثی ،‌میوه درشت ، براق ، سفت ،‌دارای رنگ روشن به شکل مخروطی طویل ، عملکرد بالا ، مقاوم به سفیدک پودری و کنه تارتن دونقطه ای .
Douglas :
روزکوتاه ، زودرس ، رنگ و عطر میوه خوب ، شکل میوه مخروطی بلند ، برداشت آسان.
Earliglow :
زودرس ، دارای طعم عالی ، مناسب برای فرآوری ، اندازه میوه و عملکرد مناسب ، مقاوم به چندین بیماری برگی و ریشه ای و پوسیدگی برگی ناشی از بوتریتیس ، خیلی خوب برای تازه خوری و فرآوری .
Elsanta :
ویژه نواحی خنک دیررس ، میوه درشت و سفت با رنگ قرمز
Erise :
زودرس ، میوه به رنگ روشن و براق با بخش درونی به رنگ قرمز نارنجی ، با طعم عالی و عطر شدید.
Gaviota :‌
میوه درشت و سفت ، گرد و مخروطی به رنگ تیره ، دارای طعم خوب ، مقاوم به سفیدک پودری و پوسیدگی ناشی از آنتراکنوز و متحمل به کنه تارتن دونقطه ای .
Idea :
میانرس و دیررس ، دارای عملکرد بالا ، میوه بسیار درشت به رنگ قرمز نارنجی ، سفتی متوسط، قدرت رشد بالا ، مقاوم در برابر عوامل بیماریزای خاکزی
Irvince :
روز خنثی ، زودرس شکل میوه مخروطی ، عطر و طعم عالی
Marak :
روز خنثی ، دارای عطر و طعم خوب ، میوه مخروطی
Miranda :
میانرس ، میوه درشت به رنگ قرمز نارنجی ، براق ، متحمل به شوری و تنش
Miss :
زودرس ، میوه بسیار درشت به رنگ قرمز روشن
Muir :
روز خنثی ، در کشت تابستانه و زمستانه کاربرد دارد ، میوه مخروطی شکل ، رنگ روشن ، عطر زیاد ، سفت و با قابلیت حمل و نقل خوب
Oso Grand :
روز کوتاه ، پرمحصول ،‌میوه درشت به شکل مخروطی و طعم عالی ، سفت ، قابلیت حمل و نقل بالا ، مناسب برای تازه خوری و فرآوری
Pajaro :
روز کوتاه ، در کشت تابستانه کاربرد دارد کیفیت میوه مناسب ، دارای دوره طولانی تولید میوه ، میوه ها بزرگ ، شکل میوه مخروطی ، عطر خوب و رنگ یکنواخت ، قابلیت حمل و نقل میوه خوب، مناسب برای تازه خوری و فرآوری
Parker :
روزکوتاه ، در کشت زمستانه کاربرد دارد ، پرمحصول ، زودرس ، رنگ میوه خوب ، شکل میوه مخروطی بلند ، بافت میوه محکم ، قابلیت حمل و نقل خوب.
Seascape :
روز خنثی ،میوه درشت و سفت به رنگ قرمز روشن ، مناسب برای تازه خوری و فرآوری
Selva :
روز خنثی ، در کشت تابستانه و زمستانه کاربرد دارد ، حساس به سفیدک ، میوه درشت و سفت تا
اندازه ای اسفنجی ، بسیار پرمحصول، مناسب برای تازه خوری
Tethis :
میانرس ، با فصل میوه دهی طولانی ،میوه بسیار درشت و سفت ، بخش بیرونی میوه به رنگ قرمز روشن و بخش درونی به رنگ قرمز ملایم .
Ventana :
روز کوتاه ، میوه درشت ، زودرس ، عملکرد بالا 

 

 

ازدیاد توت فرنگی


توت فرنگی را می توان به چهارطریق تکثیر کرد :
1- بذر :
روش استفاده از بذر اغلب برای اصلاح توت فرنگی و ایجادارقام جدید به کار می رود. گیاهانی که از طریق بذر تولید می شوند ، برای کشتهای تجاری نامطلوب هستند ، چون گیاه توت فرنگی تفرق صفات شدیدی دارد. به همین دلیل برای این روش ازدیاد از بسترهای توت فرنگی که سالهای متمادی به کشت توت فرنگی اختصاص داشته اند استفاده نمی شود، چون ممکن است نشاء هایی که شبیه به اصل نیستند و از محصول قبل به جای مانده اند وجود داشته و باعث ایجاد گیاهان ناخواسته شوند.

2- تقسیم طوقه:
تقسیم از طریق طوقه برای ارقامی که از طریق ساقه رونده به راحتی تکثیر نمی شوند، کاربرد دارد و در سایر ارقام روشی غیراقتصادی است و توصیه نمی شود.

3- کشت بافت:
کشت بافت برای تولید انبوه توت فرنگی استفاده می شود و از کشت مریستم ساقه های رونده ، گیاهان جدید به وجود می آید. این روش معمولاً برای زدودن ویروس از توت فرنگی کاربرد دارد. زیرا در مناطقی که ویروسها و نماتدها وجود دارند، عملکرد به نصف کاهش می یابد ( هنکوک 1999 ) به دلیل اهمیت تولید گیاهان عاری از ویروس به روش کشت بافت شرح مصوری از این روش در ذیل می آید.

4- ساقه های رونده:
ساده ترین و تجاری ترین طریقه تکثیر استفاده از ساقه های رونده است. بوته های یکساله ای که قرار است از آنها برای تکثیر استفاده شود نباید به میوه بنشینند. برای جلوگیری از این عمل باید آنها را در دماهای بالاتر و طول روزبلند پرورش داد.

 

 

تهیه نشاء توت فرنگی :

برای پرورش نشاء توت فرنگی گیاهان مادری را در آغاز فصل رشد در خزانه می کارند . این گیاهان می توانند حاصل تکثیر به روش کشت بافت یا تکثیر با استفاده از ساقه رونده باشند. در طول روزهای بلند تابستان ساقه های رونده رشد می کنند و در آخر تابستان تمام سطح زمین را می پوشانند.
در خزانه های مناطق سرد و مرتفع (‌900 تا 1100 متر از سطح دریا ) نشاء ها را در پاییز از خاک خارج می کنند. این گیاهان بسته به اینکه درچه موقعیت جغرافیایی بوده اند یا چه موقعی کنده شده اند نیاز سرمایی متفاوتی دریافت کرده اند.
نشاء های نیمه خواب که نیاز سرمایی خود را کاملاً تامین نکرده اند از اواسط مهر تا اواخر آبان از خزانه خارج می شوند و به سرعت به مناطق پرورش توت فرنگی برای کشت زمستانه فرستاده می شوند. نشاء هایی که خیلی زود از خاک خارج شده اند، ( اواسط مهر) نارس هستند و قدرت رشد کافی ندارند . اگر این نشاء ها را در انبار سرد با دمای 1 درجه سانتیگراد تا اواخر آبان قرار داده شوند، رشد آنها بدون آنکه گیاه ساقه رونده زیادی تولید کند افزایش می یابد . بقیه نیاز سرمایی بوته در مزرعه بعداز کشت تامین می شود. در ارقام روز کوتاه ، انبارکردن بیش از حد نشاء ها در انبار سرد ( بیش از 2 تا 3 هفته ) یا کشت خیلی دیرهنگام باعث رشد سریع ساقه رونده شده و محصول را کاهش می دهد. ارقام روز خنثی چون نیاز سرمایی بالاتری دارند بهتر است به مدت 3 تا 4 هفته انبار شوند.
گیاهان کاملاً خواب معمولاً در اوایل دی تا اواسط بهمن از خاک خارج شده و به مدت 7 ماه تا زمان کشت درتابستان درسردخانه نگهداری می شوند. نشاء های موردنیاز برای کشت تابستانه در خزانه کاریهای مناطق کم ارتفاع تولید می شوند. گیاهان خارج شده از خاک به سرعت خنک شده و به صورت ریشه لخت در کارتنهای استاندارد با لایه نازکی از پلی اتیلن ( به ضخامت 75/0 میلی متر) بسته بندی می شوند . پلاستیکهای ضخیمتر از 2 میلی متر نباید استفاده شوند، چون اجازه تبادل کافی هوا را نمی دهند. جعبه های نشاء در دمای کمی زیر صفر ( 1- تا 2/2- درجه سانتی گراد ) نگهداری می شوند تا رشد گیاه و میکروارگانیسمهای فاسد کننده گیاه متوقف شود ( رشد گیاه توت فرنگی و میکروارگانیسمها دردمای صفر درجه سانتی گراد آغاز می شود ) دماهای پایین تر سبب صدمه به بافت تاج می شود .اگر برای بسته بندی از این جعبه ها استفاده شود دیگر نیازی به استفاده از پیت ماس یا مواد مشابه نیست . اتمسفر کنترل شده سبب افزایش طول دوره انبارداری و کاهش پوسیدگی می شود (‌هنکوک 1999 ) در هر کارتن بسته به اندازه گیاه 1000 تا 1500 عدد نشاء جای داده می شود. فضای کافی مابین کارتنها بایستی وجود داشته باشد تا دمای مناسب در تمام سالن حفظ شود. اگر کارتنها به هم بچسبند گرمای ناشی از تنفس گیاهان دمای درون جعبه ها را بالا برده و رشد گیاه و رشد قارچها را افزایش می دهد 

 

 

بفرمایید، نوش جان...