ابزارهای گیاهپزشک

.

دستورالعمل تولید نهال بادام



 

این مطلب توسط وب سایت انسکتاریوم phyto.persianblog.ir در دسترس عموم قرار گرفته است و هرگونه کپی برداری بدون ذکر منبع مجاز نمی باشد.

 

 


مقدمه

بادام با نام علمى Prunus amygdalus از خانواده Rosaceae مى‌باشد. گل‌ها کامل هستند و قسمت خوراکى آن، بذر آن است.



بادام، بومى آسیاى غربى و به‌ویژه ایران است که داراى جنگل‌هاى گسترده‌اى از گونه‌هاى وحشى این گیاه است. بادام، پیش از تاریخ بدون، به یونان و شمال آفریقا برده شده و در حال حاضر در نواحى گرم جنوب اروپا نیز با موفقیت کشت مى‌گردد.
مقاومت و نیاز بادام به سرماى زمستان، از هلو کمتر است و خواب زمستانه آن با ۵۰۰-۱۰۰ ساعت دماى کمتر از هفت درجه سانتى‌گرادشکسته مى‌شود. گل‌هاى بادام، در بهار از سایر میوه‌ها، به غیر از فندق، زودتر باز مى‌شوند و بنابراین نسبت به سرماى دیررسى بهاره بسیار حساس هستند. در نیریز فارس، که از مناطق مهم بادام‌کارىایران است، باغداران، در بسیارى از سال‌ها، تمام یا قسمت اعظم محصول خود را به‌خاطر سرماى بهاره از دست مى‌دهند. بادام، براى رسانیدن میوه خود نیاز به ۸-۶ ماه فصل رشد دارد و در تابستان خواهان هواى گرم و خشک مى‌باشد. کاشت بادام در خاک‌هاى آهکى نتیجه خوبى مى‌دهد

 

ارقام مهم :

در ایران، حدود ۳۰ رقم بادام شناخته شده‌ و کشت مى‌گردد. مهمترین ارقام بومى عبارت هستند از: بى‌نظیر، تاجری، سنگى مشهد، کاغذی، منقا، و محب‌علی. شاهرود12 ، فراینس ، شاهرود 13 و 15 و 17 ، آذر، سهند، شکوفه از ارقام خارجى که در ایران کشت مى‌شوند مى‌توان ژوردانلو (Jordanolo) نپلوس اولترا(Ne Plus Ultra) را نام برد.
از پایه های مهم GF677 و از GN ها (monegro )رامیتوان نام برد.
نام لاتین: GF677

نام علمی : P.Persica * P. amygdalus

کشور معرفی کننده:فرانسه

میزان سازگاری:سازگاری بسیار مناسب بااکثرارقام هلو وشلیل

تیپ رشد:بسیارپررشد

مقاومت به آهک: بسیار عالی

مقاومت به خفگی: متوسط

مقاومت کلروز:خوب

مقاومت به خشکی:بسیار عالی

نقاط مناسب برای کشت:سازگاربااکثر اقلیم های مختلف کشور ایران بجز نقاط مرطوب وpH پایین

کادامن

نام لاتین: Cadaman

والدین : P.Persica * P.Davidiana

کشور معرفی کننده:کار مشترک موسسه GYDFV وINRA فرانسه

میزان سازگاری:سازگاری بسیار مناسب با اکثرارقام هلو وشلیل وتعدادی دیگر از گونه های پرونوس

توانایی تکثیر:ازطریق قلمه وکشت بافت

تیپ رشد:قدرت رشد زیاد

مقاومت به آهک: خوب

مقاومت به خفگی: عالی

مقاومت به خشکی:بسیار عالی

نقاط مناسب برای کشت:در دست بررسی برای اقلیم های مختلف کشور ایران

 

 

ازدیاد بادام:


بهترین پایه براى بادام، (نهال بذری) بادام است ولى آن را روى هلو هم مى‌توان پیوند کرد. پایه بادام در خاک‌هاى آهکى و پایه هلو در خاک‌هاى نمیه مرطوب و یا خیلى سبک نتیجه بهترى مى‌دهند. پایه هلو باعث مى‌شود که از عمر اقتصادى درخت که در حال عادى حدود ۵۰ سال است، کاسته شود. در ایران، از انواع بادام وحشى (مثلاً بارشین یا الوک) که در برابر خشکى بسیار پایدار مى‌باشند نیز به‌عنوان پایه استفاده به‌عمل مى‌آید.
ازدیاد موفقیت آمیز بادام نیازمند انتخاب و آماده کردن یک خزانه مناسب است. گام بعدی
می تواند پیداکردن و تیمار کردن بذر باشد. به طور کلی کار اصلی ازدیاد شامل دو
مرحله است :
1- ازدیاد پایه از دانهال و یا قلمه های چوب سخت
2- پیوند زدن پیوندک ارقام بادام انتخابی دارای کیفیت میوه دهی مطلوب به پایه ها به صورت پیوند جوانه و یا چوب
مدیریت خزانه
1- انتخاب محل:
خزانه بادام باید در خاکی حاصلخیز ، عمیق ،‌دارای زه کشی خوب و دارای بافت شنی لومی و یا لومی احداث شود. خاک باید عاری از نماتد و عوامل بیماریزای مهم نظیر قارچهای عامل پوسیدگی طوقه و پوسیدگی ریشه و باکتری های مولد گال طوقه باشد. نه خاک و نه آب آبیاری موجود نباید حاوی سطوح مسموم کننده موادغذایی نظیر : کلرور سدیم و بر باشد.
2- آماده کردن محل :
آماده کردن خزانه یک سال قبل از کاشت شروع می شود و در این زمان کارگران خاک را تسطیح و نسبت به ایجاد زه کشی اقدام میکنند. دراواخر بهار و یا تابستان محل با گاز ضدعفونی می شود. این کار بیشتر نماتدها، علف های چندساله و قارچهای خاک زی را از بین برده و بیشتر بذر علف ها را می کشد.
برای اینکه ضدعفونی کردن موثر باشد خاک باید متخلخل و دارای رطوبت مناسبی باشد اگر هدف کنترل نماتد باشد ، ضدعفونی با گاز وقتی بیشترین تاثیر را دارد که رطوبت در حد متوسط باشد. اگر هدف کنترل علف است ، ضدعفونی با گاز وقتی بیشترین اثر را دارد که خاک به ویژه قسمت 15 سانتی متری لایه رویی آن رطوبتی در حد ظرفیت نگهداری داشته باشد. بعد از ضدعفونی کارگران روکش را بر می دارند تا امکان دهند ماده ضدعفونی خارج شود. گام بعدی ایجاد خطوط و یا بستر کاشت است.
ضدعفونی می تواند جذب فسفر و روی را در درختان خزانه کاهش می دهد. برای اطمینان از مقدار کافی این موادغذایی، بسیاری از خزانه ها کودهای غنی از فسفر و روی را در زیر بستر کاشت و به هنگام درست کردن آن ها به کار می برند. بعضی خزانه ها پتاسیم ومقدار کمی ازت نیز مصرف می کنند.
3- آبیاری :
بذرها ، قلمه ها ودرختان نباید هرگز آنقدر خشک شوند که رشد آنها متوقف گردد. بیشتر
خزانه های بادام از آبیاری بارانی استفاده می کنند. زیرا خزانه را به طور یکنواخت آب می دهد. اگر شیب مزرعه به حدکافی یکنواخت باشد که مانع تجمع آب شود، صاحب خزانه می تواند از آبیاری جوی و پشته استفاده کند.
در خلال 1 یا 2 سالی که درختان در خزانه هستند باید بهترین مراقبت ها از آنها به عمل آید. آبیاری باید به حد کافی انجام شود. در طول تابستان که گرمای هوا شدید است ، آبیاری هفتگی و حتی آبیاری بیشتری ممکن است لازم باشد. مدیریت آب یک عامل عمده در حفظ حداکثر رشد درطول فصل رویش است.
4- کود :
وقتی درختان در حال رشد هستند ، کودباید برحسب نیاز یا به صورت کود دادن درکنار
ردیف ها و یا بصورت مصرف با آبیاری بارانی داده شود. مصرف مقدارکم کود نیتروژن در دفعات متعدد برای تداوم رشدسریع درختان ضروری است.
5- عملیات داشت :
کنترل علف ها و آفات برای عملیات موفقیت آمیز خزانه ضروری است علف ها می توانند موادغذایی، نور و رطوبت درختان کوچک را به یغما ببرند. علف ها می توانند با کولتیوار زدن، مصرف علف کش های پیش و پس رویشی ویاترکیبی از هر دو مهار شوند. سرانجام آفات و کنه ها هم باید حسب نیاز وقتی توسعه یافتند مهار شوند

 

ازدیاد پایه :

تولید تجارتی بادام از ارقامی است که برپایه پیوند جوانه و یا شاخه شده اند .
دوروش تولید پایه ازدیاد با بذر ، ازدیاد با قلمه چوب سخت است.

1- ازدیاد با بذر:
درتابستان کارگران میوه های رسیده را از درختان بذری جمع آوری می کنند بعد از اینکه دانه از میوه جدا گردید، شسته شده ، خشک و در محلی سردو خشک انبار می شود و استراتیفیکه میگردد.
بذر بادام در دمای Cْ 5به مدت 1 تا 2 ماه سرمادهی مرطوب می شود. ( در مقایسه بذر هلو نیازمند 3 تا 4 ماه چینه سرمایی است ) اگر چه بذر را می توان درماسه در اتاقی سرد چینه سرمایی کرد ولی بیشتر خزانه ها بذر را مستقیماً‌ در مزرعه استراتیفکه می کنند.
به هنگام استراتیفیکه کردن درمزرعه کارگران بذرها را به مدت 24 ساعت در آب خیسانده وسپس آنها را در پاییز به عمق 8 سانتی متر در خطوط خزانه می کارند. بعضی خزانه ها فاصله 10 تا 15 سانتی متر را در خطوط به کار می برند و فاصله خطوط از یکدیگر نیز 90 سانتی متر درنظر گرفته می شود. برخی دیگر بذرها را نزدیک تر کشت کرده وسپس دانهالها را تنک میکنند تا فاصله آنها 15 سانتی متر باشد.

2- ازدیاد با قلمه چوب سخت :
درختان حاصل از قلمه چوب سخت نسبت به درختان ازدیادی با بذر دارای این مزیت هستند که از نظر ژنتیکی کاملاً‌ مشابه منبع اولیه اند این روش شامل چهار مرحله است :
الف. جمع آوری قلمه چوبی : از اوایل آبان تا اواسط آذرماه ، کارگران شاخه های چوبی 1 ساله دارای قطر 1 تا 5/2 سانتی متر را از درختان مادری دارای رشد شدید که در کرت پایه به شدت هرس شده اند ،‌ جمع آوری می کنند.
ب. حذف برگ و تهیه قلمه :‌ کارگران برگها را از شاخه جداکرده و شاخه ها را در قطعات 30 تا 40 سانتی متر برش می دهند.
ج. آغشتن : برای تشدید ریشه زایی قاعده قلمه ها را در ایندول بوتریک ( IBA ) فرو می برند یکی از روشها آغشتن قلمه ها به محلولی است که در آن 500 تا 1500 قسمت در میلیون IBA در الکل 50 درصد حل شده باشد. برای سرعت عمل کارگران قسمت قاعده هر شاخه را به مدت 10 تا 30 ثانیه در محلول قرار می دهند. قلمه هایی که با یک پودر تجارتی تیمار شده اند ، ابتدا در آب فرو برده شده و سپس به پودر تجارتی آغشته می شوند.
د. کاشت : کارگران قلمه ها را به عمق 15 سانتی متر ونیز فاصله 15 سانتی متر از یکدیگر کشت می کنند.
ازدیاد با قلمه روش استاندارد تهیه پایه GF677 است .
ازدیاد درختان کامل:
صاحب خزانه درختان کامل را از طریق پیوند جوانه و یا سرشاخه کاری که هر دو روشهای رویشی ازدیاد است ، ازدیاد می کنند.
پایه های ویژه کیفیت های مربوط به استقرار درخت ، مقاومت به بیماری یا نماتد ، عملکرد ، جذب موادغذایی یا تحمل به شرایط نامساعد خاک را ، عرضه می دارند. پایه هایی که معمولاً در درختان بادام بکار می روند دانهال های نماگارد و هلوی لاول ، دو رگه های هلو- بادام تولیدی از بذر یا قلمه چوبی و آلوی ماریانا 2624 تولیدی از قلمه های چوب سخت است. انتخاب بهترین موادگیاهی در شرایط معین به معنی انتخاب پایه هایی است که به بهترین وجه مناسب محل باغ و نیز انتخاب پرمحصول ترین رقمی است که با پایه و شرایط محلی سازگار باشد.

1- پیوند جوانه :
سه روش پیوند جوانه به صورت عام بکار می رود : پیوند جوانه ماه ژوئن ، پیوند جوانه بهاره و پیوند جوانه پاییزه .درختان از اواسط ژوئن تا اوت پیوند نمی شوند زیرا دمای بالا می تواند جوش خوردن محل اتصال پیوندک / پایه را تضعیف کرده و شرایط آب و هوایی برای رشد را ناکافی کرده و درخت دلخواه تا پاییز ممکن است نتواند تولید شود.
پیوند جوانه در اوایل خردادماه: بیشتر قراردادن جوانه های پیوندک در پایه در اواخر اردیبهشت ماه شروع می شود.
نخ پیوند جوانه رادر محل خود نگه می دارد یک جوانه به درون پوست پایه لغزانده شود
پیوند T ( شکمی )‌ روش ارجح در پیوند جوانه است. برای اینکه پیوند جوانه T موفقیت آمیز باشد ، پوست پایه باید شکاف داده شود ( پوست باید به سادگی از چوب زیرین جدا شود)
فرآیند پیوند جوانه T وقتی آغاز می شود که کارگران شاخه های حامل جوانه را جمع آوری کرده و برگ ها را از شاخه های روییده در فصل رشد جاری جدا می کنند آنان سپس جوانه را از شاخه حاوی جوانه می برند باید مراقب بود که چوب درون جوانه حذف شود. یکی از کارگران برش های T شکل در پوست یاپه ایجاد می کند . شکاف باید 15 تا 20 سانتر متر بالاتر از سطح خاک باشد.
محل اتصال را با نخ پیوند می بندند تا جوانه محکم درجای خود قرار گیرد.
حدود 4 روز پس از جای دادن جوانه کارگران شاخه های پایه را قطع می کند و 5 تا 13 سانتی متر از ساقه را در بالای جوانه باقی می گذارند . یک تا چندشاخه اجازه می یابند که در بالا و پایین جوانه باقی بمانند. این شاخه ها شاخه های پرستار نامیده می شوند و فتوسنتز مورد نیاز رشد را تامین می کنند و به علاوه محل اتصال را در مقابل آفتاب مستقیم محافظت کرده و آنرا سایه می کنند. 2 تا 5/2 هفته بعداز پیوند جوانه ، شاخه هابیشتر و درست از بالای جوانه قطع می شوند .
وقتی که جوانه به بلندی 25 تا 45 سانتی متر رسید ، تمام شاخه ها وبرگهای دیگر حذف می شوند.

2- پیوند جوانه بهاره :
فرآیند پیوند جوانه بهاره در زمستان و زمانی آغازمی شود که کارگران چوب های درحال خواب را جمع آوری میکنند. چوب ها در دمای ْ36 تا F ْ38 ( Cْ 3 ) تا زمانی که لازم باشد یعنی اواسط آوریل تا اواسط مه انبار می شوند. از پیوند جوانه T معمولاً برای پیوند بهاره استفاده می شود. برخلاف جوانه هایی که در پیوند ژوئن به کار می رود، جوانه های پیوند بهاره چوب خود را حفظ می کنند. به محض اینکه جوانه درپوست پایه جای داده شد، همه شاخه های پایه حذف می شوند. پیوند جوانه بهاره معمولاً روش انتخابی برای پایه ماریانا 2624 است زیرا برخلاف دانهالها قلمه های ریشه دار ماریانا 2624 دراواسط آوریل به حد کافی بزرگ هستند هم درختانی که پیوند جوانه ماده ژوئن شده اند و هم درختانی که پیوندجوانه بهاره شده اند ،‌ هر دو هنگامی که فروخته می شوند تنها یک سال عمر دارند.
3- پیوند جوانه خواب :
برخی از خزانه دارها جوانه ها را در شهریور ماه به درون پوست پایه منتقل می کنند. محل اتصال در طول پاییز جوش می خورد ولی شاخه های باقیمانده ( در بالای پیوند ) مانع از رشد جوانه می شوند. در بهار درست قبل از شروع رشد ،‌ یک کارگر شاخه های بالای پیوند را قطع می کند و پیوند شروع به رشد می نماید . وقتی که درانتهای فصل درخت فروخته می شود، پایه دوسال و پیوند یک سال عمر دارند

 

 

استاندارد نهال بادام آماده توزیع:

1- نهال بادام در زمان فروش باید پیوندی باشد.
2- پایه باید از بادام تلخ ویا از پایه های رویشی انتخاب شده باشد.
3- نهال پیوندی بادام در زمان فروش باید یکساله و یا دو ساله باشد (بسته به شرایط منطقه تولید).
4- در نهالستان بادام باید ارقام بارور و گرده‌افشان دارای شناسه مشخص باشند، به طوری‌ که خریدار نهال بادام به ازای خرید نهال ارقام محصولی، به نسبت مناسب یک یا دو رقم گرده‌افشان آن نیز دریافت کند به نحوی که یک سوم نهالهای فروخته شده به خریدار از رقم یا ارقام گرده افشان باشد.
5- فاصله نهالها روی ردیف 10 تا 15 سانتیمتر باشد و فاصله بین ردیفهای کاشت در حالت یک ردیفه 90 سانتیمتر ولی در حالت کاشت دو ردیفه، فاصله بین هر دو ردیف با دو ردیف بعد 120 سانتیمتر و فاصله بین ردیفها 50 - 40 سانتیمتر باشد (به طوریکه در هر هکتار بیش از 85000 نهال قابل گواهی گنجانده نشود).
6- ارتفاع محل پیوند از سطح خاک حداقل 20 سانتیمتر و حتی‌ا‌لمقدور برای همه نهالها یکسان باشد.
7- باید حداقل قطر پایه در 10 سانتیمتری بالای طوقه 5/1 تا 2 سانتیمتر باشد.
8- ارتفاع نهال پیوندی در زمان فروش80 تا 100 سانتیمتر از محل طوقه باشد.
9- نهال در زمان فروش سربرداری شده و ترجیحاً دارای 3 تا 5 شاخه در گرداگرد تنه اصلی از ارتفاع 50 سانتیمتری بالای محل پیوند باشد.
10- شاخه‌های تشکیل دهنده اسکلت اصلی تاج زیاد از هم فاصله نداشته باشند.
11- نهال بادام در زمان توزیع باید دارای 3 تا 5 ریشه فرعی به طول هرکدام حداقل 15 سانتیمتر باشد و ریشه‌های اصلی و فرعی کمترین آسیب دیده باشند.
12- در زمان انتقال نهال نباید جوانه‌های آن متورم شده باشند.
باید نهالها را برای انتقال در بسته‌های 50 تایی بسته‌بندی کرده و پس از ضدعفونی (پرالیناژ) ریشه (نوع سم باید از طرف سازمان حفظ نباتات معرفی گردد)

 

مهمترین توصیه های فنی نهالستان بادام




1. نهالستان باید در محلی احداث شود که دارای اقلیمی مناسب برای تولید و تکثیر گیاه مورد نظر از لحاظ شرایط آب و هوایی و خاک باشد.
2. فاصله نهالها در هر ردیف 10 تا 15 سانتیمتر باشد و فاصله بین ردیفهای کاشت در حالت یک ردیفه 90 سانتیمتر و در حالت دو ردیفه, فاصله بین هر دو ردیف با دو ردیف بعد باید 120 سانتیمتر و فاصله بین ردیفها 50 - 40 سانتیمتر باشد (به طوریکه در هر هکتار بیش از 85000 نهال گنجانده نشود).
3. در نهالستان بادام باید ارقام بارور و گرده‌افشان مناسب و مورد تأیید که دارای اتیکت مشخص هستند, تولید شود. به طوری‌ که خریدار نهال به ازای خرید هر رقم بارور بادام, یک یا دو رقم گرده‌افشان آن نیز دریافت کند به نحوی که یک سوم نهالهای فروخته شده به خریدار از رقم یا ارقام گرده افشان باشد. اگر ارقام گرده‌افشان و بارور ارقام بارور و گرده افشان هم نباشند, 10% گرده‌افشان برای رقم بارور کافی است.
4. مواد اولیه (قلمه, پیوندک و ... ) تکثیر باید گواهی سلامت و اصالت از مراجع ذیصلاح دریافت کرده باشند.
5. در مورد آب, خاک و نیز عاری بودن نهالستان از علفهای هرز ناقل و یا میزبان آفات و یا بیماریهای مضر, ازمراجع ذیصلاح گواهی سلامت دریافت کرده باشد.
6. کشاورزانی که تولید کننده پایهGF هستند باید دارای گلخانه مجهز به سیستم مه‌پاش (میست) و شاسی پاگرم باشند که وسعت آنها بسته به میزان تولید متفاوت است.
7. انبار خنک, سایه‌بان, شاسی‌سرد و شاسی‌گرم با توجه به حجم تولید و مدت نگهداری نهال قبل از عرضه به بازار ضروری است که وسعت آن توسط کارشناس ناظر تعیین و تأیید می‌شود